Người con lạc lối của biển cả và câu chuyện về chẩn đoán thần kinh (Phần cuối)

 (Tiếp theo)

Tất cả chúng tôi đều có hy vọng giúp Jimmie. Anh ấy có tính cách tuyệt vời, rất đáng mến, nhanh nhẹn và thông minh. Thật khó khăn để nghĩ rằng anh ấy không thể cứu chữa. Tất cả chúng tôi đều không tin được có một loại bệnh lãng quên khủng khiếp có thể xóa bỏ tất cả mọi thứ, mọi trải nghiệm, mọi trải nghiệm và làm xuất hiện một hố sâu đen thẳm trong cuộc đời một con người.

Khi mới gặp Jimmie, tôi khuyến khích Jimmie đem theo một cuốn sổ và viết mọi thứ diễn ra trong ngày, những trải nghiệm, cảm giác, suy nghĩ. Cách này mới mẻ và cũng nhanh chóng thất bại vì Jimmie thường xuyên làm mất cuốn sổ. Khi Jimmie xem lại những dòng chữ, anh ấy thừa nhận đây chính là chữ viết của mình nhưng lại không thể nhớ hay cảm nhận điều gì từ những dòng chữ của ngày trước đó. Anh ấy là một người không hề có “một ngày trước đây”. Bên cạnh đó, những sự kiện được ghi lại thường rất vụn vặt: “Ăn trứng buổi sáng”, “Xem bóng bầu dục trên TV”.

Những ngày đầu tiên, Jimmie cảm thấy rất giận dữ và buồn bã khi phát hiện mình chính là bệnh nhân tại viện, nhưng tôi tự hỏi, liệu anh ấy có thể cảm nhận được điều đó không?

“Anh cảm thấy thế nào?”

“Tôi cảm thấy như thế nào?”, Jimmie lập lại câu hỏi, gãi đầu: “Tôi không thể nói tôi không khỏe, nhưng tôi không thể nói tôi khỏe. Tôi không thể nói tôi không thể cảm thấy điều gì cả.”

“Anh có thấy tội nghiệp bản thân?”

“Không thể nói tôi như vậy.”

“Anh có đang tận hưởng cuộc sống?”

“Tôi không thể nói tôi đang tận hưởng”

Tôi ngừng lại, e sợ mình có thể đi quá xa. Tôi không muốn đẩy anh ấy xuống một lỗ đen tuyệt vọng bí ẩn chưa được khám phá.

“Anh không tận hưởng cuộc sống”, tôi ngập ngừng, “vậy anh cảm nhận thế nào về cuộc sống?”

“Tôi không thể nói là tôi cảm nhận được bất cứ thứ gì.”

“Anh có cảm thấy mình đang sống?”

“Đang sống? Khôn hẳn. Tôi không cảm nhận mình đang sống từ rất lâu rồi”

Gương mặt của Jimmie thể hiện nỗi buồn và thất vọng.

Sau đó, chúng tôi chơi các trò chơi, và các trò chơi này dường như giúp kiềm chế cảm xúc của Jimmie. Thay vì những nỗi buồn, Jimmie cảm nhận tình bạn và sự tranh đấu qua các trò chơi. Jimmie chưa bao giờ phàn nàn về sự cô đơn – nhưng anh lúc nào trông cũng cô đơn. Jimmie chưa bao giờ thể hiện nỗi buồn – nhưng lúc nào anh cũng trông rất buồn. Tôi gợi ý Jimmie tham gia vào chương trình giải trí của Home (viện điều trị nơi Jimmie đang ở), nhưng rồi chúng cũng không thể giúp Jimmie trong một giai đoạn dài. Jimmie giải hết các câu hỏi khó một cách dễ dàng, và anh dần trở nên chán nản và mệt mỏi. Một cách rõ ràng, Jimmie cần làm điều gì đó: anh muốn lao động, muốn tồn tại, muốn cảm nhận – nhưng không thể; anh muốn trực giác, muốn một cuộc sống mục đích, nói theo Freud là “Sống và Yêu” (Freud: một nhà tâm lý học nổi tiếng).

Jimmie liệu có thể làm công việc thông thường? Jimmie có hai kỹ năng đặc biệt tốt là đánh mã Morse và đánh máy. Jimmie tìm lại được hai kỹ năng này (Jimmie từng phục vụ tại hải quân Hoa Kì), nhưng rồi một thời gian sau, anh cũng dần mất hứng thú. Đánh máy là một công việc vụn vặt và không tạo ra chiều sâu. Jimmie đánh một cách máy móc và không thể đuổi theo những dòng suy nghĩ – những suy nghĩ rời rạc và không trật tự.

Tôi hỏi các xơ: “Các chị có nghĩ anh ấy có tâm hồn?” Họ đều bất ngờ trước câu hỏi này nhưng tất cả đều hiểu tại sao tôi lại hỏi thế. “Nhìm Jimmie trong nhà tờ và hãy đánh giá những gì bạn trong thấy”. Tôi quan sát Jimmie và thật bất ngờ khi thấy anh ấy dành sự tập trung liên tục và cao độ mà tôi chưa bao giờ quan sát trước đây. Một cảm giác bao bọc Jimmie. Một cách rõ ràng, Jimmie tìm lại chính bản thân, sự tiếp diễn, hiện thực và sự tập trung cao độ tại nơi đây. Các xơ nói đúng – Jimmie đã tìm được tâm hồn mình ở đây. Những lời nói của Luria (xem phần 2) trở về với tôi: “Một con người không chỉ bao gồm ký ức. Một người có cả cảm giác, ý chí, cảm giác, đạo đức … Tất cả chúng đều ở đây”. Ký ức, hoạt động thần kinh, chỉ bản thân não bộ không thể giúp Jimmie nhưng những cảm nhận về đạo đức có thể bao bọc Jimmie.

“Đạo đức” có thể chưa diễn tả đủ giây phút của Jimmie. Nhìn Jimmie trong nhà thờ đã cho tôi những cảm nhận rất khác về những trạng thái khác có thể chạm đến tâm hồn của một con người. Một thể loại có thể tiếp xúc dễ dàng với Jimmie chính là âm nhạc và nghệ thuật. Tôi lưu ý, khi “theo dõi” âm nhạc hay các vở kịch đơn giản, Jimmie không khó khăn để theo đuổi và cảm nhận từng giây phút của chúng.

Anh ấy thích làm vườn. Tuy mỗi ngày anh ấy chào hỏi khu vườn như một người bạn mới nhưng dần về sau anh ấy thân thuộc với chính ngôi vườn hơn cả bên trong viện chữa trị. Bây giờ gần như anh ấy không bao giờ lạc hay trở nên mất kiểm soát trong khu vườn nữa. Anh ấy làm quen với khu vườn nhờ vào những tình cảm và ngôi vườn từ những ngày trẻ ở Connecticut mà anh ấy còn nhớ được.

Nếu Jimmie chỉ tiếp xúc với những công việc hay những câu đố, bài toán, những vấn đề chỉ cần giải đáp bằng sự vận động trí não thì anh ấy sẽ lập tức trở nên chán chường khi chúng kết thúc, và quay trở về vực thẳm của sự lãng quên và vô nghĩa. Nếu anh ấy được tiếp xúc với cảm xúc hay tâm linh – như trong nghệ thuật, âm nhạc, lẫn trong đám đông nhà thờ – những cảm xúc và tâm trạng sẽ trở thành sự suy nghĩ và sự bình yên trong tâm hồn Jimmie.

Tôi đã biết Jimmie hơn 9 năm và anh ấy không hề thay đổi chút nào. Anh ấy không thể nhớ bất kỳ điều gì sau một khoảng thời gian ngắn, hay không thể nhớ bất kỳ điều gì sau thời điểm 1945. Tuy nhiên, anh ấy dần trở nên tốt hơn, không còn là con người lạc lõng, dễ bị buồn chán; Jimmie dành nhiều thời gian hơn cho nghệ thuật, âm nhạc, đức tinh, đạo đức – những vẻ đẹp sâu sắc của thế giới.

Tôi học được nhiều về phương diện chữa trị và nhân văn. Trong những căn bệnh trầm trọng như Korsakov, dù cho sự tổn thương có lớn thế nào đi chăng nữa, tia hy vọng vẫn có thể đến từ nghệ thuật, bằng tình cảm con người, bằng cách tiếp xúc với tinh thần con người: tất cả những điều đó có thể thấy qua một trường hợp tưởng chừng như không thể cứu chữa của khoa học thần kinh như của Jimmie.

This entry was posted in Mental Disorders | Rối loạn tâm thần. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s