Người con lạc lối của biển cả và câu chuyện về chẩn đoán thần kinh (P2)

(Tiếp theo)

Có lẽ tôi sẽ tìm được sự hướng dẫn (cho trường hợp của Jimmie) từ các tài liệu, phần lớn bằng tiếng Nga của Korsakov (1887) và Luria (Neuropsychology of Memory). Korsakov viết vào năm 1887 về các bệnh nhân với căn bệnh được đặt theo tên ông – bệnh Korsakov: Ký ức về những sự kiện gần nhất hầu như bị phá hủy hoàn toàn; sự kiện càng gần thì biến mất càng nhanh; trong khi đó những sự kiện diễn ra từ rất lâu lại được gợi nhớ rất dễ dàng, và vì vậy, sự khéo léo, hài hước và sự tháo vát của bệnh nhân gần như nguyên vẹn.

Các nghiên cứu của Korsakov được mở rộng một thập kỷ sau, và người có tầm ảnh hưởng nhất là Luria. Luria viết: “Sự xáo động trong nhận thức và cách nhận biết về các sự kiện có thể thấy rõ trong các bệnh nhân. Họ dần mất những trải nghiệm bên trong về thời gian và dần sống trong một thế giới của những nhận thức lạc lõng”. Và điều tồi tệ và sự xáo động nhận thức này có thể tác động lùi về những sự kiện xảy ra rất lâu trước đây của các bệnh nhân.Hầu hết các bệnh nhân của Luria đều bị tổn thương một phần của não khá nghiêm trọng (cerebral tumour).

Tôi viết trong sổ tay: “Có một khoảng trống to. Chúng ta không biết điều gì đã diễn ra hay hậu quả của chúng là gì. Chúng ta phải điền vào những năm tháng còn “thiếu” đó từ anh trai của anh ta, hay quân đội, hay bệnh viện … Có thể là anh ta đã trải qua một việc khủng khiếp vào khoảng thời gian này, hay là hư hỏng một phần não trong chiến trường?”

Chúng tôi tiến hành những xét nghiệm não với Jimmie (EEG, scan não) và không tìm thấy bất kỳ dấu hiệu nào của việc não bị tổn thương. Đồng thời chúng tôi nhận báo cáo từ hải quân là Jimmie phục vụ đến 1965 và hoàn toàn khỏe mạnh đến thời điểm đó.

Chúng tôi đọc bản báo cáo của bệnh viện Bellevue, nơi miêu tả Jimmie như một con người “hoàn toàn không kiểm sóat, có triệu chứng về não, vì rượu”. Sau đó Jimmie được gửi đến một nơi chăm sóc người bệnh tồi tệ, và cuối cùng được giải cứu về “Home” – nơi dưỡng bệnh hiện tại vào 1975.

Chúng tôi hỏi người anh, nhân vật Jimmie đề cập như một người vẫn đang học tại trường kế toán và hứa hôn với một cô gái từ Oregon. Thực tế, người anh trai đã lấy vị hôn thê, trở thành cha, ông nội và làm nghề kế toán hơn 30 năm. Hai anh em không gặp nhau thường xuyên từ năm 1943 vì sống xa nhau, sự nghiệm khác nhau, và phần lớn do tính tình không hợp nhau. Trong mắt người anh, Jimmie chưa bao giờ là người nghiêm túc, lúc nào cũng lông bông, và luôn uống rượu. Quân đội, theo cảm nhận của người anh, chính là nơi đã đưa Jimmie vào lại khuôn phép, nhưng từ khi rời bỏ quân đội vào năm 1965, Jummie lại lười nhác không muốn kiếm việc và “dần tuột dốc”.

Jimmie ngày càng uống rượu nhiều hơn, bắt đầu từ năm 1970. Vào khoảng thời gian này, Jimmie được đưa đến bệnh viên Bellevue và biểu hiện các hội chứng suy giảm trí nhớ và bộc phát bệnh thần kinh. Khi người anh trai đến thăm sau 20 năm không gặp mặt, Jimmie thậm chí đã không nhận ra và nói: “Đừng giỡn! Ông già như thể cha tôi vậy. Anh trai tôi rất trẻ và hiện đang đi học ở trường kế toán!”

Tôi thắc mắc: “Vì sao Jimmie không nhớ về thời gian sau khi rời hải quân, vì sao đến tận năm 1970 anh ta mới suy giảm trí nhớ?”. Chúng tôi có nhờ một chuyên gia thần kinh mong có thể hồi phục một phần ký ức bị đè nén bởi hội chứng hysteria (một chứng kích động thần kinh, không điều khiển được cảm xúc) nhưng phương pháp này thất bại. Vì căn bệnh hiện tại mà thậm chí Jimmie không thể tập trung lắng nghe và ghi nhớ sự hướng dẫn của chuyên gia thần kinh khi cô ấy cố gắng thôi miên Jimmie. Cô ấy viết: “Sự sụt giảm thần kinh của anh ấy là có tổ chức, mãi mãi và không thể điều trị.  Anh ấy không thể hiện sự lo lắng đặc biệt nào”, và đồng thời nói là cô ấy vẫn không nghĩ ra các biện pháp chữa trị nào để giảm các triệu chứng của Jimmie.

Tôi hỏi ý kiến của Luria và nhận được câu trả lời: “Chúng ta có thể làm gì? Chúng ta nên làm gì? Không có đơn thuốc nào cả. Trong trường hợp như thế này, hãy làm mọi thứ mà lý trí và trái tim bạn mách bảo. Có rất ít hy vọng, hay thậm chí không có hy vọng nào trong việc tìm lại trí nhớ cho anh ấy. Tuy nhiên, một con người không phải chỉ có mỗi ký ức. Anh ấy có tâm trạng, ý chí, các giác quan, đạo đức sống – những vấn đề mà thần kinh tâm lý (neursopsychology) không thể diễn tả. Chính vì thế, vượt ra cả tâm lý học, bạn có thể tìm cách tiếp xúc và thay đổi anh ấy. Tình trạng hiện tại cho phép bạn làm được điều ấy khi đang làm việc tại Home (nơi điều trị của Jimmie) khác xa với những trung tâm điều trị hay viện nghiên cứu mà tôi đang làm việc. Bạn không thể làm được gì với khía cạnh tâm lý thần kinh nhưng nói đến phương diện của một con người, có thể bạn sẽ làm được rất nhiều”.

Jimmie, sau nhiều tháng sống trong bệnh viện cũng dần học được “một cảm giác quen thuộc”: anh ấy dần học đường đi xung quanh, phòng ăn, phòng riêng, thang máy, cầu thang, và trong nhiều trường hợp, một vài nhân viên, mặc dù Jimmie vẫn còn hay lẫn lộn họ với những người trong quá khứ. Jimmie trở nên rất kính trọng một nhân viên trong Home, nhận ra giọng nói, bước chân của cô ấy, nhưng Jimmie lúc nào cũng xem cô ấy như một người bạn tại trung học và ngạc nhiên khi tôi gọi cô ấy là “Sister” (Home là nơi chữa trị có đạo):

“Gee! Điều kỳ lạ nhất vừa diễn ra! Tôi không bao giờ nghĩ là bạn trở thành một nữ tu sĩ!”

Người duy nhất Jimmie có thể nhận ra chính là người anh trai của mình. Những buổi gặp gỡ thường vô cùng xúc động đối với Jimmie và với những người chứng kiến. Jimmie yêu anh trai, nhận ra anh trai nhưng không bao giờ hiểu được tại sao anh trai lại già đến thế: “Có lẽ một vài người già trước tuổi” – Jimmie nói. Đây là những buổi gặp mặt kết nối hiện tại và quá khứ của Jimmie nhưng thật tiếc cũng chẳng giúp gì cho việc xây dựng lại cảm giác về quá khứ hay hiện tại. Điều tốt nhất từ những buổi gặp mặt này, có lẽ là lời khẳng định dành cho người anh trai: Jimmie vẫn còn sống, dù chỉ trong quá khứ.

(Còn tiếp: P3)

This entry was posted in Mental Disorders | Rối loạn tâm thần. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s